देश

भारताचे माजी पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंग यांचे वयाच्या ९२व्या वर्षी निधन झाले. दिल्लीतील एम्स रुग्णालयात गुरुवारी रात्री त्यांना आणण्यात आले असता उपचारादरम्यान त्यांचे प्राण वाचवता आले नाहीत. त्यांना वयपरत्वे अनेक आरोग्य समस्यांचा सामना करावा लागत होता.

एम्सने जारी केलेल्या निवेदनानुसार, “डॉ. मनमोहन सिंग यांना घरच्या घरीच शुद्ध हरपली. २६ डिसेंबर रोजी रात्री ८ वाजता त्यांना एम्सच्या आपत्कालीन विभागात आणण्यात आले. सर्वतोपरी प्रयत्न करूनही त्यांना ९.५१ वाजता मृत घोषित करण्यात आले.”

मनमोहन सिंग यांचे ९२ व्या वर्षी निधन: भारताने आपल्या दूरदर्शी नेत्याबद्दल शोक व्यक्त केला

डॉ. सिंग यांनी २००४ ते २०१४ दरम्यान भारताचे पंतप्रधान म्हणून काम पाहिले. त्यांच्या नेतृत्वात भारताने आर्थिक प्रगतीची अनेक नवनवीन उंची गाठली. त्यांच्या निधनाबाबत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी दुःख व्यक्त करताना सांगितले, “डॉ. मनमोहन सिंग हे नेहमीच प्रज्ञावान आणि सौम्य राहिले. त्यांच्या कुटुंबीयांना आणि असंख्य चाहत्यांना या दुःखद घटनेतून उभे राहण्याची शक्ती मिळो.”

डॉ. सिंग हे पंजाबमधील गाह येथे १९३२ साली जन्मले. त्यांनी साध्या कुटुंबातून सुरुवात करून भारताच्या आधुनिक इतिहासातील प्रभावशाली नेत्यांपैकी एक बनण्यापर्यंतचा प्रवास केला. १९९१ साली केंद्रीय अर्थमंत्री म्हणून त्यांनी भारतात आर्थिक उदारीकरणाचे युग सुरू केले, ज्यामुळे देशाच्या अर्थव्यवस्थेत मोठा बदल घडून आला.

पंतप्रधान म्हणून त्यांनी मनरेगा, माहितीचा अधिकार कायदा, आणि ग्रामीण विद्युतीकरण यांसारख्या योजना यशस्वीपणे राबवल्या. तसेच, जागतिक आर्थिक संकटाच्या काळातही भारताला स्थिर ठेवण्यात त्यांचा मोठा वाटा होता. त्यांच्या कार्यकाळात भारत-अमेरिका अणु करारासारखी ऐतिहासिक पावले उचलण्यात आली.

काँग्रेस पक्षाचे खासदार राहुल गांधी यांनी डॉ. सिंग यांना श्रद्धांजली अर्पण करताना त्यांना मार्गदर्शक आणि प्रामाणिक नेता म्हटले. प्रियांका गांधी वाड्रा यांनीही त्यांची आठवण काढत त्यांना आदर आणि निष्ठेचा प्रतीक म्हटले. काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी त्यांचे योगदान नेहमीच प्रेरणादायी ठरेल, असे सांगितले.

त्यांच्या नेतृत्वात भारताची अर्थव्यवस्था जागतिक स्तरावर झेपावली. परंतु, दुसऱ्या कार्यकाळात वाढत्या महागाईमुळे आणि काही निर्णय प्रक्रियेतील अडचणींमुळे त्यांना टीकेला सामोरे जावे लागले. तरीही त्यांच्या आर्थिक धोरणांमुळे भारताच्या मध्यमवर्गाला आधार मिळाला.

डॉ. सिंग यांच्या निधनाबद्दल सर्वच राजकीय पक्षांकडून शोक व्यक्त करण्यात आला आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी त्यांच्या संसदेतील योगदानाचे कौतुक करत “ते नेहमीच प्रेरणादायी राहतील” असे म्हटले.

त्यांच्या नेतृत्वाखाली भारताने केवळ आर्थिकच नव्हे, तर जागतिक संबंधांमध्येही मोठी प्रगती केली. त्यांच्या शांत आणि सौम्य व्यक्तिमत्त्वाने अनेकांना प्रभावित केले.

डॉ. मनमोहन सिंग यांच्या निधनामुळे भारताने एक बुद्धिमान, प्रामाणिक आणि आदर्श नेता गमावला आहे. त्यांच्या स्मृती नेहमीच देशवासीयांच्या हृदयात जिवंत राहतील.

झाकीर हुसेन, तबलावादनातील भारतीय दिग्गज, ज्यांनी आपल्या कारकिर्दीत चार ग्रॅमी पुरस्कार मिळवले, यांचे वयाच्या ७३ व्या वर्षी निधन झाले आहे. झाकीर यांचा यंदाच्या ६६ व्या ग्रॅमी पुरस्कारासाठी गौरव करण्यात आला होता. सोमवारी, त्यांच्या कुटुंबीयांनी सांगितले की, सॅन फ्रान्सिस्को, अमेरिकेतील रुग्णालयात त्यांचे निधन झाले. ते गेल्या दोन आठवड्यांपासून आयसीयूमध्ये उपचार घेत होते. झाकीर यांना फुफ्फुसातील फायब्रोसिसमुळे गंभीर समस्या निर्माण झाल्या होत्या. त्यांची शेवटची क्षणं अत्यंत शांततेत गेली, असे त्यांच्या बहिणी खुरशिद औलिया यांनी सांगितले.

झाकीर हुसेन यांची वाद्यसंगीतातील मैफलींची खास ओळख म्हणजे प्रेक्षकांचे “वाह उस्ताद, वाह” असे कौतुक. ९ मार्च १९५१ रोजी जन्मलेल्या झाकीर हे प्रसिद्ध तबलावादक उस्ताद अल्ला रक्खा यांचे सुपुत्र होते. त्यांच्या कुटुंबाने जारी केलेल्या निवेदनात म्हटले आहे की, “ते मागे असंख्य संगीतप्रेमींना प्रिय असलेली अद्वितीय परंपरा सोडून गेले असून, त्यांचा प्रभाव अनेक पिढ्यांसाठी कायम राहील.”

झाकीर हुसेन: भारतीय संगीताचा अमूल्य वारसा

झाकीर यांच्या सहा दशकांच्या कारकिर्दीत त्यांनी अनेक आंतरराष्ट्रीय आणि भारतीय कलाकारांसोबत काम केले. मात्र, १९७३ मध्ये इंग्रज गिटार वादक जॉन मॅक्लॉघ्लिन, व्हायोलिन वादक एल. शंकर आणि तंबुर वादक टी. एच. ‘विक्कू’ विनायकम यांच्यासह त्यांनी केलेल्या प्रकल्पाने भारतीय शास्त्रीय संगीत आणि जॅझ यांचा अभूतपूर्व फ्यूजन सादर केला.

झाकीर हुसेन यांची ओळख जागतिक स्तरावर सांस्कृतिक राजदूतांपेक्षा कमी नव्हती. त्यांच्या संगीतातील योगदानाने जागतिक वाद्यसंगीताला नवा आयाम दिला. त्यांच्या संगीतमय परंपरेमुळे भारताचे नाव जगभरात उज्ज्वल झाले.

शेवटच्या क्षणापर्यंत झाकीर यांनी त्यांच्या वाद्यकलेच्या माध्यमातून रसिकांच्या हृदयात स्थान निर्माण केले. त्यांचा भारतीय संगीताला दिलेला हातभार आणि जागतिक संगीताच्या प्रगतीसाठी त्यांचे योगदान कधीही विसरता येणार नाही.

झाकीर हुसेन यांचे निधन संगीतविश्वासाठी मोठी हानी आहे, परंतु त्यांचा वारसा पिढ्यानपिढ्या जपला जाईल. भारतीय वाद्यसंगीताचा हा अमूल्य तारा नेहमीच आठवणीत राहील.

आजचा दिवस आपल्या देशाच्या इतिहासातील एक सुवर्णक्षण म्हणून ओळखला जातो – भारताच्या संविधान स्वीकार दिन! मी त्या दिवशी जन्मलेलो नाही, परंतु इतिहास साक्ष आहे की हा दिवस भारतीय लोकशाहीच्या पायाची खूण आहे. आपल्या संविधानाने जगातील सर्वात मोठ्या लोकशाहीला न्याय, स्वातंत्र्य, आणि समानतेची ग्वाही दिली आहे. आजचा दिवस हा आपल्या सार्वभौम राष्ट्राच्या स्थापनेचा स्वीकार करण्याचा दिवस म्हणून विशेष आहे.

भारतीय संविधानाची रचना १२ भागांमध्ये विभागली गेली असून, त्यात ३९५ कलमे समाविष्ट आहेत. जगातील सर्वाधिक सविस्तर संविधान म्हणून ओळखले जाणारे हे दस्तऐवज डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या दूरदृष्टीचे आणि घटनेच्या निर्मात्यांच्या परिश्रमांचे प्रतीक आहे. या घटनेच्या मदतीने प्रत्येक नागरिकाला अधिकार आणि कर्तव्ये निश्चित करण्यात आली. तसेच, संविधानाने बदलत्या काळाच्या गरजेनुसार अनेक सुधारणा केल्या असूनही त्याचे मूळ मूल्य कायम ठेवले आहे.

भारतीय संविधानाचे मुख्य आधारस्तंभ: मार्गदर्शक तेजोमयतेचे प्रतीक

भारतीय संविधानाच्या काही महत्त्वाच्या तत्वांचा आढावा घेतल्यास, ते आपल्या देशाच्या यशस्वी लोकशाहीचे गमक आहेत:

• प्रास्ताविका (Preamble): भारताला सार्वभौम, समाजवादी, धर्मनिरपेक्ष, आणि लोकशाही प्रजासत्ताक म्हणून घोषित करते.
• मूलभूत अधिकार आणि कर्तव्ये (Fundamental Rights and Duties): नागरिकांना अधिकार देतानाच त्यांच्या कर्तव्यांची आठवण करून देते.
• राज्य धोरणाचे मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles): राज्याला कल्याणकारी शासनासाठी मार्गदर्शन करते.
• केंद्र आणि राज्य सरकारांची रचना (Union and State Framework): केंद्र आणि राज्यांमधील शक्तीचे विभाजन स्पष्ट करते.

हे सर्व घटक भारतीय संविधानाला कायदेशीर आणि प्रशासकीय मार्गदर्शक म्हणून महत्त्वपूर्ण बनवतात.

ड्राफ्टपासून स्वीकारापर्यंत: बदलत्या काळाशी जुळवून घेतलेले संविधान | लोकशाहीचे शाश्वत प्रतीक

भारतीय संविधानाची निर्मिती ही सोपी गोष्ट नव्हती. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखालील समितीने दोन वर्षांहून अधिक काळ मेहनत घेऊन हे व्यापक दस्तऐवज तयार केले. २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी संविधान स्वीकारले गेले, परंतु ते २६ जानेवारी १९५० रोजी लागू करण्यात आले. हा दुहेरी ऐतिहासिक क्षण प्रत्येक भारतीयासाठी अभिमानाचा आहे.

काळानुरूप संविधानात अनेक दुरुस्त्या केल्या गेल्या. ४२वी, ७३वी, आणि ७४वी सुधारणा या महत्त्वपूर्ण आहेत, ज्यांनी संविधान आधुनिक काळाशी सुसंगत ठेवले. या परिवर्तनशील क्षमतेमुळे भारतीय संविधान हे “जिवंत दस्तऐवज” म्हणून ओळखले जाते.

संविधान स्वीकार दिनाच्या निमित्ताने भारतीय लोकशाहीची एकजूट आणि संविधानाच्या मूल्यांबद्दल आदर व्यक्त करण्याचा हा योग्य क्षण आहे. आपल्या संविधानाने देशाच्या विकासाला दिशा दिली आहे आणि नागरिकांमध्ये जबाबदारीची भावना निर्माण केली आहे. हे केवळ दस्तऐवज नाही, तर आपल्या राष्ट्राचे आदर्श आणि त्यागाचे प्रतीक आहे.

भारतीय संविधानाचा गौरव साजरा करा

आजच्या दिवशी आपण भारतीय संविधानाच्या श्रीमंत वारशाचा आणि त्याच्या शाश्वत महत्त्वाचा गौरव साजरा करूया. आपल्या विचारांमध्ये संविधानाने आपले जीवन कसे आकारले आहे याची जाणीव ठेवूया. आपल्या हक्कांचे रक्षण करताना कर्तव्यांचे पालन करण्याचा संदेश संविधान प्रत्येक भारतीयाला देते.