आहे रे-नाही रे संघर्ष: मोनालिसाची प्रेरणादायी कहाणी –जितेंद्र आव्हाड

महाराष्ट्रातील वरिष्ठ नेते आणि भारतीय राजकारणी जितेंद्र आव्हाड यांनी एका वेगळ्या पोस्टद्वारे एक महत्त्वाचा मुद्दा मांडला आहे. त्यांनी ट्विटरवर लिहिलं:

“छायाचित्रात दिसत असलेली ही सुंदर मुलगी! हिचे डोळे जरा वेगळेच आहेत. तिच्या डोळ्यात पहातच रहावे, असे तिचे बोलके डोळे!!”

ही मुलगी म्हणजे मध्य प्रदेशातील आदिवासी समाजातील मोनालिसा. तिचं साधं पण बोलकं व्यक्तिमत्त्व आणि तिच्या संघर्षमय जीवनाची कहाणी सध्या चर्चेत आहे. मोनालिसाच्या डोळ्यांतील चमक तिच्या जिद्दीची कहाणी सांगते. ती कुंभमेळ्यात रुद्राक्ष विक्री करून आपल्या कुटुंबाचा चरितार्थ चालवत आहे.

संघर्षाची प्रेरणा: नाही रे वर्गाचं प्रतिनिधित्व

मोनालिसाच्या जीवनात संघर्ष हा नित्याचा भाग आहे. तिचं छायाचित्र एका फोटोग्राफरने टिपल्यानंतर तिचं साधं आयुष्य प्रकाशझोतात आलं. खिशात दमडी नसताना आपल्या कुटुंबाचे पोट भरण्यासाठी तिने कुंभमेळ्यासारख्या मोठ्या ठिकाणी व्यवसाय सुरू केला. तिच्या झगड्याचा आदिवासी समाजातील नाही रे वर्गाचं वास्तव अधोरेखित करणारा एक झलक म्हणून उल्लेख केला जातो.

त्याचवेळी, दुसऱ्या एका वर्गाचीही चर्चा होत आहे – ज्यांना “आहे रे वर्ग” म्हणता येईल. उदाहरणार्थ, एका गर्भश्रीमंत घरात जन्मलेला आयआयटीयन्स झालेला मुलगा ‘बाबा’ बनून कुंभमेळ्यात फिरत आहे. तो आपल्या वैभवशाली जीवनशैलीतून बाहेर पडून साध्या जीवनाची चेष्टा करताना दिसतोय.

हा फरक म्हणजे भारतातील सामाजिक विषमतेचं स्पष्ट दर्शन. एक वर्ग आपल्या मूलभूत गरजा भागवण्यासाठी संघर्ष करत असताना, दुसरा वर्ग चैनीतून टवाळी करत आहे.

आहे रे आणि नाही रे संघर्षाची परिणामकारकता

मोनालिसाची कहाणी नाही रे वर्गाच्या लढाईचं प्रतीक आहे. ही लढाई संपेल तेव्हाच खऱ्या अर्थाने देशात समानता नांदेल. पण जेव्हा समाजातील नाही रे वर्गाचं अस्तित्व टिकवण्यासाठी असलेल्या व्यवस्थेचा अडथळा दूर केला जाईल, तेव्हाच सामाजिक समरसता निर्माण होईल.

महत्त्वाचे मुद्दे:

• मोनालिसा मध्य प्रदेशातील आदिवासी समाजाची प्रतिनिधी आहे.
• ती कुंभमेळ्यात रुद्राक्ष विक्री करून कुटुंब चालवते.
• समाजातील “आहे रे” आणि “नाही रे” वर्गातील दरी स्पष्ट दिसते.
• मोनालिसाची संघर्षकथा समानतेसाठी प्रेरणा देते.

आहे रे आणि नाही रे वर्गामधील ही दरी भरून काढण्यासाठी आपल्याला समानतेचा लढा सुरू ठेवावा लागेल. मोनालिसासारख्या व्यक्तींच्या संघर्षातून प्रेरणा घेऊन आपल्याला सामाजिक विषमता संपवण्याची दिशा ठरवावी लागेल.