दूरसंचार विभागाने (DoT) सिम कार्ड खरेदी आणि बदलण्याच्या प्रक्रियेत मोठे बदल केले आहेत. एअरटेल, रिलायन्स जिओ, बीएसएनएल, आणि व्होडाफोन-आयडिया (Vi) सारख्या मुख्य दूरसंचार कंपन्यांसाठी सुलभ व सुरक्षित प्रक्रियेची घोषणा करण्यात आली आहे. कागदपत्रांशिवाय प्रक्रिया पूर्ण होण्यामुळे वापरकर्त्यांना आता अधिक सुविधा आणि विश्वास मिळत आहे.
नवीन नियमांनुसार, सिम कार्ड खरेदी किंवा ऑपरेटर बदलण्यासाठी ग्राहकांना टेलिकॉम कार्यालयांना भेट देण्याची गरज नाही. संपूर्ण प्रक्रिया डिजिटल माध्यमांवर स्थानांतरित झाली आहे. सिम कार्ड खरेदी किंवा अन्य ऑपरेटरकडे पोर्ट करण्यासाठी ऑनलाइन सत्यापन प्रक्रिया निश्चित केली आहे, ज्यामुळे कागदपत्रे सादर करण्याची आवश्यकता उरली नाही.
ई-केवायसी आणि सेल्फ-केवायसीमुळे प्रक्रिया सुलभ झाली
ई-केवायसी (इलेक्ट्रॉनिक नो युअर कस्टमर) आणि सेल्फ-केवायसी या नव्या पद्धतींमुळे दूरसंचार सेवांचा उपयोग अधिक सोपा झाला आहे. यामुळे ग्राहक स्वत:च्या घरी बसून सत्यापन प्रक्रिया पूर्ण करू शकतात. प्रीपेड ते पोस्टपेड सेवा बदलणे किंवा नवीन सिम खरेदी करणे आता केवळ डिजिटल माध्यमांद्वारे करता येते.
सुरक्षा व सोयीसाठी आधार-आधारित ई-केवायसी प्रणाली लागू करण्यात आली आहे. ग्राहकांना केवळ 1 रुपयात (जीएसटीसह) आधार डिजिटल तपशील सत्यापित करून सिम कार्ड खरेदी करता येईल. यामुळे वेळेची बचत होऊन कागदपत्रांची गरज संपली आहे.
डिजीलॉकरद्वारे सेल्फ-केवायसी सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे. ग्राहक आपली कागदपत्रे ऑनलाईन अपलोड करून सत्यापन प्रक्रिया स्वत: हाताळू शकतात. ही सुविधा नवीन सिम खरेदी करणाऱ्या ग्राहकांसाठी तसेच प्रीपेड ते पोस्टपेड सेवा बदलणाऱ्यांसाठी फायदेशीर आहे.
प्रीपेड ते पोस्टपेड सेवा बदलणे आता ओटीपीद्वारे (वन-टाइम पासवर्ड) शक्य झाले आहे. या डिजिटल सेवेमुळे ग्राहकांना टेलिकॉम ऑपरेटरच्या कार्यालयांना भेट देण्याची आवश्यकता उरली नाही, ज्यामुळे प्रक्रिया अधिक सुलभ झाली आहे.
नवीन डिजिटल नियमांचा उद्देश दस्तऐवजांचा गैरवापर व बनावट सिम कार्ड जारी करण्याच्या समस्यांना आळा घालणे आहे. प्रगत सत्यापन प्रणालीमुळे फसवणूक करणाऱ्या लोकांना सिम कार्ड मिळणे अवघड झाले आहे. दोषी आढळल्यास त्यांना सहा महिने ते तीन वर्षांसाठी सिम कार्ड मिळण्यास मनाई केली जाऊ शकते.
डिजिटल इंडिया पुढाकाराच्या दृष्टीने हे बदल दूरसंचार क्षेत्राला अधिक सुलभ व सुरक्षित बनवतात. डिजिटल साधनांचा वापर करून DoT ने सिम कार्ड खरेदी प्रक्रिया सुलभ केली आहे, ज्यामुळे ग्राहकांना चांगले अनुभव व सुरक्षा मिळते.
हे बदल दूरसंचार क्षेत्रातील वापरकर्ता अनुभव सुधारण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात. कागदविरहित, आधार-संबंधित आणि ओटीपी-चालित प्रक्रिया सिम कार्ड खरेदीला जलद, सोयीस्कर आणि सुरक्षित बनवते.
